Alzheimer ve Uyku Bozukluğu

Alzheimer hastası pek çok kişinin uyku düzeninde değişiklikler görülür. Araştırmacılar Alzheimer’ın getirmiş olduğu uyku probleminin nedenini tam olarak saptayamasa da tıpkı zihin ve bellekteki değişiklikler gibi uyku bozukluğunun Alzheimer’ın beyinde yarattığı etkiden kaynaklandığı düşünülüyor.
Demansa sahip olmayan pek çok yaşlı uyku bozukluğu yaşayabilir. Ancak Alzheimer’da uyku bozukluğu daha görülmekle beraber, şiddeti de daha fazladır. Her ne kadar erken dönem Alzheimer’da uyku bozukluğu görülse de hastalığın ileri dönemlerinde daha çok görülmektedir. Alzheimer’da görülen uyku bozuklukları genellikle şöyledir;

Uyku güçlüğü: Alzheimerlı birçok hasta gece boyunca daha sık uyanır ve daha uzun süre uyanık kalır. Beyin dalgası çalışmaları hem rüyada hem de rüyada olmayan uyku evrelerinde azalma olduğunu göstermektedir. Uyuyamayan hastalar bakıcılarının uykusunu bozarak dolaşabilir ya da hareketsiz bağırıp çağırabilir.

Gündüz uyuma ve uyku-uyanıklık arası döngü: Alzheimerlı hastalar gecenin aksine gündüzleri çok uykulu hissedebilir ve bu da geceleri uyumalarını iyice zorlaştırabilir. Gün içinde huzursuzluk hissi, ajitasyon da uyku geçişleri arasında görülebilir. İleri dönem Alzheimerlı hastaların çoğu gece vaktinin yüzde 40’ını uyanık, gündüz ise uzun bir bölümünü uyuklayarak geçiriyor. Bazı hastalarda gece tamamen uyanıklık ve gündüz uyuma gibi tam tersi durumlar görülebiliyor.

Uyku Bozukluğu Yaratan Diğer Koşullar

Uyku bozukluğu yaşayan Alzheimer hastaları bu soruna neden olabilecek diğer faktörleri göz ardı etmemek için mutlaka kapsamlı bir tıbbi muayeneden geçirilmelidir. Alzheimer hastalarında uyku bozukluğunu da kötüleştirebilecek koşullar şunlar olabilir;

  • Depresyon
  • Huzursuz bacak sendromu
  • Uyku apnesi

Alzheimer hastalığına bağlı uyku değişiklikleri için ilaç ve ilaç dışı tedavi yaklaşımları bulunmaktadır. Çoğu zaman ilaçtan ziyade ilaç dışı önlemlerin kullanılması tavsiye edilir.

Uyku Bozukluğunu İlaçsız Önleme

Alzheimer hastalığında uyku problemlerini ilaçsız atlatmak çok önemlidir. İlaç dışı tedaviler, uyku rutinini, uyku ortamını iyileştirmeyi ve gündüz uyuklamayı azaltmayı amaçlamaktadır. Bazı uyku ilaçları ciddi yan etkilere neden olabileceğinden, ilaç dışı baş etme stratejileri her zaman ilaçlardan önce denenmelidir. Alzheimerlı hastaya konforlu bir uyuma ortamı oluşturmak için;Alzheimer dışında uyku bozukluğu yaratan hastalıkları tedavi ettirin.

    • Günlük rutinler oluşturun. Yemek yeme, spor yapma, uyanma gibi.
    • Uyarıcılardan kaçının. Alkol, kafein, nikotin gibi maddeler uyku bozukluğuna neden olur. Özellikle gün batımından sonra uyarıcılardan uzak durulmalı.
    • Gece uyanıklık dönemlerinde televizyon izlenmemeli.
    • Fiziksel aktiviteyi teşvik edin. Yürüyüş ve diğer aktiviteler geceleri daha rahat bir uyku sağlar.
    • Gündüz uykusunu sınırlayın. Özellikle öğlen uyuklamalarından.
    • Uyumadan önce huzurlu bir ruh hali oluşturun. Yüksek sesle kitap okuma, yatıştırıcı müzikler kişinin rahatlamasını sağlar.
    • Konforlu bir yatak odası da önemlidir. Odanın ısısı ve yatağın rahatlığına dikkat edin.
    • Kullanılan ilaçlar arasında uykusuzluğa yol açan ilaçlar varsa bunları kontrol altına alın ve doktor kontrolünde saatlerini ayarlayın.
    • Melatonin hormonu önemlidir. Bunun için takviye ya da yatak odasının tamamen karanlık olmasını sağlayın.
    • Gündüz gün ışığına çıkmak gece uykusu için faydalıdır.

Alzheimer Hastası Gece Uyanıyorsa

Alzheimerlı hastalar geceleri sıklıkla uyanabilir. Hastanın bakımını sağlayan yakını ya da bakıcısı bu durumda kişiye öfkelenmek, telaş etmek yerine sakin kalmayı denemeli ve kişinin neye ihtiyacı olduğunu sormalıdır. Bazen uykudan uyanma kabızlık, ağrı, sıcak ya da soğuk bir oda nedeniyle de olabilmektedir. Sakince ihtiyacını karşılamasına yardımcı olun ve uyku zamanı olduğunu ve uyuması gerektiğini hatırlatın.

Alzheimer Hastalarında Uyku İlacı Kullanılabilir Mi?

Bazı durumlarda Alzheimerlı hastada ilaç dışı yaklaşımlar pek işe yaramaz. Bu durumda uyku bozukluklarına rahatsız edici gece davranışları da eklenir. İlaca ihtiyacı olan hastalar doktor kontrolünde düşük bir doz ile ilaç tedavisine başlayabilir. Ancak bilişsel bozukluğu olan kişiler için uyku ilaçlarının riskleri de dikkate alınmalıdır.
Uyku bozuklukları için mutlaka doktor kontrolünde bir ilaç tedavisi uygulanmalıdır. İlacın faydaları, riskleri ve alternatif tedavi seçenekleri düşünülmelidir.

No Comments

YORUM YAZ