Alzheimer ve Egzersiz

Demans ile birlikte beyinde bulunan sinir hücreleri ve sinir hücreleri arasındaki bağlantılar giderek azalmaktadır. Demansın en çok görülen tipi olan Alzheimer hastalığının seyri sırasında beyinde, beyin hücrelerinin ölümüne neden olan plaklar ve yumaklar gelişir. Bunun yanı sıra Alzheimer hastalığı olan kişilerde beyin içindeki mesajların iletimini sağlayan bazı önemli kimyasalların eksikliği görülür.

Beyinde yeni nöronlar sadece çocukluk döneminde oluşur. Araştırmalar düzenli egzersizin yeni nöron oluşumunu sağlayarak unutkanlığı engellediğini gösteriyor. Bu sayede fiziksel aktivite ve egzersiz yapmak beyinde yeni nöron oluşumunu sağlayarak Alzheimer riskini azaltmaktadır.

Egzersiz Alzheimer’ı önler mi?

Egzersiz hormonu da denilen irisin hormonu vücutta genellikle egzersiz ve soğuk havada salgılanmaya başlar. İskelet kasından ve yağ dokusundan salgılanan irisin, beyaz yağ dokusu hücrelerini kahverengi yağ dokusu hücrelerine çevirir. Böylece enerji harcanmasını sağlayarak glukoz homeostazını düzenler. Düzenli egzersiz yapmaya başlanıldığında irisin de düzenli olarak salgılanmaya devam eder. Terleme ile salgılanmaya başlayan irisin hormonu beyin hücrelerimizi yaralanmaya ve yaşlanmaya karşı da koruyor. Yapılan son araştırmalar irisinin iki cephede yağla savaşa girdiğini gösteriyor.

  • Kötü beyaz yağdan iyi kahverengi yağa dönüşen genleri aktive ediyor,
  • Farklılaşmamış kök hücrelerin yağ depolaması yerine kemik yapıcı hücreler haline gelmesini sağlıyor.

İrisin hormonu beynin hipokamus bölgesinde yer alıyor ve bu hormonun azalmış olması özellikle Alzheimer hastalığı durumunda kişilerin durumunu ağırlaştırabiliyor. İrisin salgısının azalması ya da hiç salgılanmaması durumunda beyinde yeni sinir bağlantılarının oluşma yeteneği azalıyor. Bu durumda Alzheimer hastalığına karşı egzersiz yaparak beyin hücrelerimizi korumak çok önemli hale geliyor.

Yaşam boyu düzenli egzersiz ile beyin hücrelerinde yeni nöronların oluşmasına da katkı sağlanabiliyor. Doğal olarak, egzersiz yapmayanlara kıyasla Alzheimer riskinden iyi bir oranda uzaklaşılıyor.

Alzheimer Hastalarında Egzersiz

Alzheimer hastalarında hem bilişsel hem de fiziksel egzersizler çok önemlidir.

Alzheimer hastalarında düzenli egzersiz, tüm bireylerde olduğu gibi, kalp damar sistemi ve bağışıklık sisteminde gelişme sağlarken kas gücü ve dayanıklılığında da artmaya hizmet eder. Hangi evrede olursa olsun Alzheimer hastalarında uygulanan egzersizin, düşme ve buna bağlı kırıkları azalttığı da gösterilmiştir.

Yapılan çalışmalar, egzersiz yapan Alzheimer hastalarında depresyon ve davranışsal problemlerin daha az görüldüğünü, hafıza ve sosyal becerilerde gelişme olduğunu göstermiştir. Burada önemli olan, yapılacak egzersizin hastalığın dönemine uygun olmasıdır. Bu nedenle, mutlaka bu konuda uzman bir doktora danışılarak kişiye özel bir egzersiz programı düzenlenmesi gerekir.

Yürüyüş en önemli egzersizlerden biridir ancak Alzheimer hastasının güvenliğini düşünerek planlanmış bir yürüyüş elzemdir.

 

Alzheimer Hastaları İçin Önerilen Egzersiz Programı

Alzhemier hastalarının egzersiz programlarının mutlaka esneklik, kuvvet, dayanıklılık ve denge artışına yönelik olmalıdır. Yoga, pilates, yürüyüş gibi egzersizler faydalı olabilir.

Örnek bir egzersiz programında şu aşamalar olabilir:

  • 5 dakikalık hafif germe egzersizleriyle ısınma
  • 20 dakikalık aerobik egzersiz (yürüme veya egzersiz bisikleti)
  • Güçlendirme egzersizleri
  • 10 dakika boyunca germe egzersizleri ile soğuma
  • Hastanın haftada üç ya da dört gün bu egzersiz programını sürdürmesi önerilir.

 

Alzheimer Hastalarında Egzersize Başlamadan Önce Dikkat Edilmesi Gerekenler

Alzheimer hastalarının herhangi bir egzersiz programına başlamadan doktoru ile görüşülmesi ve tıbbi bir kontrolden geçirilmesi gerekir. Eklem romatizması ve yüksek kan basıncı gibi sağlık problemleri, egzersizin güvenli olarak yapılması açısından bazı kısıtlamalara neden olabilir.

Alzheimer hastalarında kişiye özel bir egzersiz programı uygulanmalıdır. Kişiye uygun egzersiz programının oluşturulması için bir fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının durumu değerlendirmesi ve hastaya uygun gözetimli egzersiz programını oluşturması gerekir. Tüm alzheimer hastalarında egzersiz seanslarına çok yavaş başlanması, bazen sadece beş dakikalık bir egzersiz programıyla başlayıp aylar içerisinde birer dakika artırarak toplamda 30 dakikaya çıkılması hedeflenir.

Alzheimer hastaları için uygulanan egzersizin hastaya çok detaylı şekilde gösterilmesi, hastanın bu detayları bire bir gözlemlemesi istenmelidir.

Alzheimer hastalarının odaklanma eksikliği ve hastanın sıkılabilmesi göz önüne alınarak egzersizlerin çeşitlendirilmesi ve ilginç hale getirilmesi önerilir.

 

Alzheimer Hastaları İçin Önerilen Egzersiz Çeşitleri

Alzheimer hastalarının yapacağı egzersiz kişilerin hem sevdiği hem de sürdürmekte zorlanmayacağı egzersizler olmalıdır. Egzersizde devamlılık çok önemlidir.

Yürüme: Alzheimer hastaları için en ucuz ve hiçbir ekipman gerektirmeyen ve hemen her yerde yapılabilen bir egzersizdir. Özellikle Alzheimer hastalarında sık görülen dolaşma ihtiyacı için de uygundur. Mutlaka güvenli bir ortamda ve gözetim altında yapılması gerekir.

Bisiklet: Alzheimer hastasının diz ve kalça problemi olmadığı takdirde ve doktor tarafından uygun bulunduğunda egzersiz bisikleti kullanılabilir.

Kuvvetlendirme egzersizleri: Spor salonunda veya evde gözetim altında düşük ağırlık ve çok tekrar prensibine dayanan küçük ağırlık çalışmaları yapılabilir.

Esneme ve denge egzersizleri: Özellike yoga, tai chi gibi egzersizler Alzheimer hastaları için esneme, denge, mobilizasyon gibi faydalara sahiptir. Ayrıca meditasyon da zihnin odaklanma kabiliyeti için faydalı olabilir.

Egzersizin takibi

Alzheimer hastasının egzersizle sağladığı gelişmenin izlenmesi önemlidir. Bu nedenle hastanın yürünme mesafesi, egzersiz süresi, kaldırdığı ağırlık ve tekrar sayısı gibi bilgilerin kaydedilmesi gerekir. Örneğin kişinin 5 dakikada yürüdüğü mesafenin artması, hastanın aerobik kapasitesinin, yani dayanıklılığının geliştiğinin bir göstergesidir.

 

Alzheimer Hastaları İçin Güvenli Egzersiz Ortamı

Alzheimer hastaları egzersiz yaparken güvenilir bir ortamın oluşturulması gerekir. Bunun yanı sıra egzersiz sırasında şu maddelere dikkat edilmesi önerilir;

  • Hastanın ağırlıklarla çalışırken mutlaka gözetim altında olması gerekir. Hastanın ağırlıkları düşürmesi ihtimaline karşın, uygun kalın ayakkabılar giymesi gerekir.
  • Hasta egzersiz yaparken konuşabiliyorsa aerobik olarak rahat bir durumda olduğu kabul edilir. Hasta egzersiz yaparken konuşmakta zorlanmaya başlarsa biraz yavaşlaması gerektiği anlaşılır.
  • Açık havadaki aktiviteler için güneş koruyucuları ve uygun kıyafet seçiminin sağlanması, mutlaka bir şapka takılması önerilir.
  • Hastanın egzersizden önce, egzersiz sırasında ve sonrasında bolca su içmesi sağlanmalıdır.
  • Hasta kendini yorgun ve halsiz hissettiği takdirde, ya da herhangi bir ağrısı olduğu durumda aktivitenin durdurulması ve bir doktora başvurulması gerekir.

Alzheimer hastalarında egzersizin birçok sistem üzerindeki olumlu etkisinin yanı sıra hastalığın sonuçları üzerinde de olumlu etkileri olduğu unutulmamalıdır. Ancak bu etkilere ulaşabilmek için mutlaka doktor önerisiyle planlanmış ve hastaya özel bir egzersiz programının yaşamın bir parçası haline getirilmesi gerekir.



No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.