Alzheimer Hastalığında Günlük Yaşam

Dejeneratif bir beyin bozukluğu olan Alzheimer’da beyin hücreleri ve beyin hücrelerini birbirine bağlayan nöronlar yok olmaya başlar. Beyindeki bu hasar davranış ve zihinsel yeteneklerde azalmaya neden olur. Alzheimer hastalığı her bireyde farklı şekilde ilerler.
Bazı kişilerde hastalığın ilerleyişi oldukça yavaştır ve zihinsel fonksiyonlar bir süre daha bozulmadan kalabilir. Bazı hastalarda ise Alzheimer çok hızlı ilerler ve buna bağlı olarak günlük yaşamı aksatacak kadar zihinsel faaliyetlerde gerileme görülür. Alzheimer hastalığı tanısı konur konmaz hızlı bir şekilde hastanın bakım ve kişisel ihtiyaçlarının nasıl sürdürüleceği ile ilgili planlama yapılmalıdır. Alzheimer hastalığının teşhisi ile birlikte kişinin zevk aldığı zevkli aktivitelere son verilmemelidir. Düzenli egzersiz ve besleyici bir diyet de genel sağlık için önemlidir. Bazı önlemler hem hastanın hem de çevresindekilerin bu hastalığın etkisiyle daha iyi başa çıkmasına yardımcı olabilir.

Alzheimer Hastasının Yaşadığı Ortam Nasıl Olmalıdır?

Alzheimerlı hastaların bakımı önemli bir sosyal problemdir. Bu sebeple uygun bir çevre düzeni yaratılmalı ve evde gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır.

İdeal Çevresel Düzenleme

  • Eski çevre koşullarına benzer ve aşinalık hissi uyandırması önemlidir.
  • Yaşlıların alışkın olduğu şekilde yaşamaları sağlanmalıdır.
  • Uygun olmayan bir çevre demans hastalarının yaşam kalitesini kısıtlar ve hastalığın semptomlarında kötüleşmeye yol açabilir.


Kişisel Oda Düzeni

  • Öncelikle kişinin kendi özel odasının düzenlenmesi önemlidir.
  • Yaşlının özel eşyaları ve mobilyaları kullanılmalıdır.
  • Oda duvarlarına yaşlının görebileceği büyüklükte eski fotoğrafları asılmalıdır.
  • Göreceği yerde saat ve takvim olması sağlanmalıdır.
  • Duvar boyasında sıcak rahatlatıcı renkler seçilmelidir.
  • Yaşlının alışkın olduğu nevresim ve perdeler seçilmelidir.
  • Tuvalet ihtiyacını karşılayabilen bir demans hastasının banyosu ulaşımı kolay, odasında oturduğu yerden görülebilecek şekilde dizayn edinmelidir.


Koridorların Düzeni

  • Koridorlar karmaşık olmamalıdır.
  • Koridorlar iyi aydınlatılmalıdır.
  • Zemin ile duvar kontrast renklerden oluşmalıdır.
  • Kapılara oda isimleri yazılabilir.


Mutfak Düzeni

  • Yemek alanlarında televizyon bulunmamalıdır.
  • Kafa karıştıran motif ve desenli duvar kağıtları ve boyalardan kaçınılmalıdır.
  • Masa sınırlarının belirlenmesi için kenarları vurgulanmalıdır.
  • Masa-tezgah–sandalye gerektiğinde tekerlekli sandalye yüksekliğine uygun ayarlanmalıdır.
  • Dolap–ocak kilitleri bulundurulmalıdır.
  • Sıvı deterjanlar konusunda önlem alınmalıdır.
  • Kaşık-çatal aparatları muhafaza altında olmalıdır.


Alzheimer’da Düşme

Toplumda yaşayan yaşlıların yüzde 30-40’ı sıklıkla düşmektedir. Düşen yaşlıların yüzde 20-30’unda ciddi problemler olur. Düşmeden sonra yaşam kalitesi belirgin olarak bozulabilir. Bu nedenle Alzheimerlı hastanın ev içersinde düşmesini önleyecek bazı değişiklikler yapılabilir.


Düşme Durumunda Yapılabilecekler

  • Yaşlılara düşmeleri engellemek için önerilerde bulunulmalı
  • Egzersiz (özellikle dengeye yönelik)
  • Güvenli davranışlar
  • Çevresel faktörlerin azaltılması
  • İlaçların gözden geçirilmesi


Ev İçerisinde Çevresel-Kişisel Faktörlerin Düzeltilmesi

ANTRE

  • Yürürken çarpıp düşmeye yol açabilecek objeler olmamalıdır.
  • Kaymayan zemin ve halı tercih edilmelidir.
  • Merdivenler eşit, uygun genişlik ve yükseklikte olmalıdır.
  • Merdivenlerin her iki tarafında sağlam tırabzan bulunmalıdır.
  • Merdivenler ve giriş iyi aydınlatılmalıdır.
  • Merdivenlerin başlangıç ve bitiminde, kat aralarında ışınımlı lamba anahtarı olmalıdır.
  • Kapı girişindeki eşik çok yüksek olmamalıdır.

OTURMA ODASI

  • Elektrik kabloları yürünen alanlarda halı altında olmamalıdır.
  • Sandalye ve kanepeler sağlam ve güvenli olmalı,
  • Eğilme ya da sallanma yapmamalıdır,
  • Çok yüksek ya da çok derin olmamalı,
  • Kolaylıkla kalkabilmeli,
  • Oturma ya da ayağa kalkmada yardımcı kollukları olmalıdır.
  • Işınımlı lamba anahtarları girişin hemen yanında olmalıdır.
  • Yürüyüş için geçiş alanları yeterli olmalı, mobilyalar duvarlara doğru yerleştirilmelidir.

MUTFAK

  • Mutfakta direkt olarak dışarıya açılan ya da kullanılmayan boşluklara uzatılan boru şeklinde baca/havalandırma sistemi bulunmalıdır.
  • Tezgah yüzeyi çok yüksek olmamalı, kişi üzerindekileri kolayca alabilecek durumda olmalıdır.
  • Lamba anahtarları kapının yakınında ve yeterli yükseklikte olmalıdır.
  • Hem sıcak hem soğuk su akışını sağlayan yuvarlak olmayan tek kontrollü musluklar kullanılmalıdır.
  • Yere dökülen sıvılar hemen kurulanmalıdır.
  • Yaşlı mutfakta çalışırken uzun ya da sarkıntılı olup tutuşmaya neden olabilecek kıyafetler giymemelidir.
  • Yeterli aydınlatma olmalıdır.
  • Doğal gaz kullanılıyorsa alev ya da arıza anında otomatik gaz kesim sistemi olmalıdır.
  • Ocak, ısıtıcı vb. araçların düğmelerinin açık kapalı durumları kolayca fark edebilecek biçimde işaretlenmiş olmalıdır,
  • Yanıklara engel olacak şekilde fırının ön tarafında olmalıdır,
  • Yakınında kolayca tutuşabilecek maddeler ve cisimler olmamalıdır.

BANYO

  • Banyo düzeni yaşlıların kaymalarını, çarpmalarını önleyecek biçimde olmalıdır.
  • Küvet, duş ve gereken yerlerde tutunmayı sağlayacak tutamaklar konulmalıdır.
  • Yerler ıslak bırakılmamalı, kaymayan terlikler kullanılmalıdır.
  • Elektrikli aletler kullanılmadığı zaman fişleri prizden çıkarılmalı, kabloları ortalıkta olmamalıdır, ıslak alanlardan uzak tutulmalıdır.
  • Kolay ayarlanabilir musluk kullanılmalıdır.
  • Kullanılan fayanslar kaymayan ve paspas tutucu özellikte olmalıdır.
  • Banyo kapısı dışa açılır olmalıdır.
  • Havalandırma sistemi ve sıcak kaynağı (kazan/soba) güvenliği olmalıdır.
  • Tuvalet, duş, banyo küveti yakınında duvarda yatay eksende iyi sabitlenmiş tutunma kolu olmalıdır.

YATAK ODASI

  • Mümkünse yatak başı lamba tercih edilmelidir.
  • Yatak odasından banyo/tuvalete giden koridorda gece lambası kullanılmalıdır.
  • Yatak etrafında bol miktarda yürüyüş yolu bırakılmalıdır.
  • Telefon, bardak, ilaçlar gibi önemli maddeleri koyabilecek küçük sabit masa/komodin olmalıdır.
  • Giyinirken oturulabilecek, kollukları olan, sağlam bir sandalye bulundurulmalıdır.
  • Duvardan-duvara, düzgün serilmiş halı tercih edilmelidir.
  • Telefon prizi bulunmalıdır.
  • Sık kullanılan eşya ve giysiler kolay erişilebilecek yerlerde bulunmalı, tabure/sandalye üzerine çıkmadan ulaşılabilmelidir.
  • Isıtıcı, elektrikli battaniye vb. açıkken uyunmamalıdır.

DOLAPLAR

  • Sık kullanılan eşyaları, omuz-diz seviyesinde olacak şekilde yerleştirilmelidir.
  • Ecza dolabındaki ilaçları kolay ulaşılabilir şekilde yerleştirilmelidir.
  • Tezgah altı dolapların raylı olması tercih edilmelidir.
  • Tezgah üstü dolapların erişilebilir olmasına özen gösterilmeli ve fazla güç harcamadan açılabilen kapaklar kullanılmalıdır.
  • Üst raflara ulaşımda denge destekleyici dayanma tutanakları olan merdiven tabureleri kullanılmalıdır.

Ev düzeni değişikliklerine ek olarak Alzheimer hastaları sürekli mekan değiştirmekten hoşlanmaz. Sürekli mekan değişikliği kafa karışıklığına neden olacağı için hastanın alışık olduğu ortamda yaşaması önerilir. Eğer hastanın evi taşınacaksa bu erken dönemde gerçekleştirilmelidir. Sürekli ev eşyalarını değiştirmek de önerilmez. Ancak alıştırarak ve az miktarda olacak şekilde ev eşyalarında değişiklik yapılabilir.


Alzheimer Hastaları İçin Teknolojiden Yardım Alın!

Alzheimer hastaları için ilaç saatini hatırlatan özel alarm ve akıllı ev düzenekleri var çok faydalı olacaktır. Bu tip akıllı cihazlar hasta düştüğü zaman, evin içinde gezmediği zaman, belli odalardan geçmediği zaman hastanın yakınına haber verebiliyor. Bunun yanı sıra banyoda hastayı rahat yıkamak için özel oturaklar, hasta kaymasın diye özel bezlerden de faydalanılabilir.

Alzheimer Hastası Kendine Ya Da Başkasına Zarar Verir Mi?

Alzheimer’da özellikle orta ve ileri evrelerde sinirlilik, huzursuzluk gibi tablolar karşımıza çıkabilir. Hastalarda ortaya çıkan bu psikolojik yakınmalar çok nadir şiddet içerikli olur. Bunlar daha çok huzursuzluk, yerinde duramama, sıkıntı hissi ya da zaman zaman sinirlilik, bağırma şeklinde olabilir ancak kendisine ve çevresine zarar verme olasılığı son derece düşüktür. Nadirde olsa bu durumlar karşımıza çıktığında mevcut ilaç tedavileriyle kontrol altına alınabilir.

Alzheimer İlaçlarına Rapor Alınır Mı?

Alzheimer ilaçları için rapor alınabilir ancak hastaneden ilaç raporu talebini dile getirmek gerekmektedir.



Alzheimer Hastası Ameliyat Öncesi İlaç Alabilir Mi?

Ameliyat sonrasında geçici kötüleşmeler zaman zaman ortaya çıkabilir. Önlem alabilmek için ilaçları muntazam vermek, ameliyat dönemlerinde dahi ilaçları aksatmamak son derece önemlidir.


Alzheimer Hastası Kaybolur Mu, Kaybolursa Ne Yapılmalı?

Orta evrelerde hastalar bildikleri yollarda bile yönlerini bulmakta zorlanabilir. Orta evre ve sonrasında kaybolma riski mevcuttur. Alınabilecekler önlemlerden biri hastanın cebine adreslerini ve ulaşılabilecek kişilerin telefon numarasının olduğu bir not kâğıdı ya da bilgi kartı koymak Özellikle Alzheimer hastaları için tasarlanmış takip sistemi de vardır.

Alzheimer Hastasına Bakan Kişi De Alzheimer Olur Mu?

Alzheimer hastalığı herhangi bir şekilde bulaşıcı bir hastalık değildir. Hasta bakmanın getirdiği bir tükenmişlik sendromu olabilir.

 

 

No Comments

YORUM YAZ