Alzheimer Hasta ve Hasta Yakınlarının Hakları

Alzheimer ve demans gibi hafıza bozukluklarına sahip olan kişilerin, hastalığın evresine bağlı olarak yoğunluğu değişmek üzere sürekli gözetim ve bakıma gereksinimleri vardır. Çünkü Alzheimer hastalığı gittikçe ilerleyen bir şekilde bilişsel yeteneklerin yıkımına neden olan bir beyin hastalığıdır. Kişi yavaş yavaş çevreyle iletişim kurma yeteneğini, karar verme yeteneğini kaybeder. Belleğini kaybetmeye başlar ve anormal davranışlarda bulunabilir. Alzheimer hastalarının çoğunun kişiliğinde değişiklik olur. Buna bağlı olarak kaygı ve endişe oranları artar ve çoğunlukla günlük yaşam aktivitelerini yerine getiremezler.

Alzheimer hastalığının belirtileri fark edilir fark edilmez hem Alzheimer hastasının hem de hasta yakının hakları detaylı bir şekilde araştırılmalıdır. Diğer engelli hastalarda olduğu gibi, engelli sayılmaları ve engellilere yönelik sunulan imkanlardan faydalanmaları için hızlıca işlemlere başlanmalıdır. Alzheimer hastaları için tam teşekküllü bir devlet hastanesinden engel derecesi en az yüzde kırk olacak şekilde engelli sağlık kurulu raporu çıkarılması gerekir.

Alzheimerlı hasta için rapor alınırken hasta yakınına hasta ile ilgili bazı sorular yöneltilir. Bu soruların ve hasta ile ilgili tüm bilgilerin eksiksiz şekilde bildirilmesi çok önemlidir. Hastanın maaşı, emekliliği gibi detaylar da net ifade edilmelidir. Hasta için gerekli olan raporun değerlendirme kısımları eksik bırakılmamalıdır. Her gerektiğinde yeniden rapor çıkartılmaması için ”rapor aslı gibidir” onayıyla çoğaltılabilir. Ancak bazı durumlarda sigorta, kaymakamlık gibi kurumlar daha yeni tarihli bir rapor talebinde bulunabilir.

Alzheimer Hastaları

    • Zihinsel yetilerini doğru ve yeterince kullanamadıkları için,
      Kendisi ve yakını aleyhine herhangi bir hukuki olumsuzluğa sebep olamamak için, velayetinin kendisine bakan sağlıklı bir yakını üzerine alınması önemlidir. Çünkü Alzheimer hastalığı zihinsel ve ruhsal bir hastalık olduğu için temyiz yeteneği yoktur.

Alzheimer hastalarının ve yakınlarının hakları hastanın yaşı ve zihinsel ve ruhsal yetersizliği sebebiyle engellilere tanınan haklar kadar geniş olmayabilir. Alzheimer hastalarının faydalandığı hakları özetlemek gerekirse;

  • Engelli maaşı (2022 maaşı),
  • yakınları için evde bakım aylığı,
  • bakım evi,
  • emeklilik, malülen emeklilik,
  • araç alımı,
  • medikal malzeme temini,
  • emlak vergisi, vergi indirimi konularında hukuki düzenlemeler


Belediyenin Alzheimer Hastalarına Sağladıkları Haklar

Alzheimer hastalarına bağlı bulundukları belediyeler de pek çok kolaylık ve avantaj sağlamaktadır. Yerel yönetimlerin hizmetlerinden ulaşım, medikal malzeme yardımı, danışmanlık-bilgilendirme-yönlendirme, sporla rehabilitasyon, fizik tedavi, engellilere yönelik toplumda farkındalık bilinci oluşmasına yönelik çalışmalar, engellilere hizmet sunan kamu kurumları ve özel sektörle birlikte engellilere yönelik hizmetlerin geliştirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik seminer, panel ve sempozyum gibi ortak çalışmalar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Engelliler Müdürlüğü tarafından Aile Sosyal Politikalar Bakanlığı ,Milli Eğitim, İlçe Belediyeleri, Kaymakamlık, Üniversiteler, Müftülük ve Engelli dernekleri ile birlikte yapılmaktadır.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Engelliler Müdürlüğü’nün bu çalışmaları, yerel yönetimlerin engellilere yönelik hizmetlerinde İstanbul dışında da model oluşturmaktadır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi; İSKİ’de, İETT ve toplu taşımada engellilere indirim ve kolaylık sağlamaktadır.

Engelli Kimlik Kartı Başvurusu için Gereken Evraklar

1) Engelli Raporunun Hastaneden veya Noterden Onaylı 1 Adet Örneği
2) Engellinin 1 Adet Kimlik Fotokopisi
3) 1 Adet Fotoğraf
4) Müracaat eden kişinin kimlik fotokopisi

65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz Ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
Kanun Numarası: 2022

Madde 1– (Değişik birinci fıkra: 5/3/1992-3783/1 md.) 65 yaşını doldurmuş, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmayan, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan doğruya kanunla bağlanmış herhangi bir devamlı gelire sahip bulunmayan ve muhtaçlığını İl veya İlçe İdare Heyetlerinden alacakları belgelerle kanıtlayan Türk Vatandaşlarına hayatta bulundukları sürece, 300 gösterge rakamının her yıl bütçe kanunu ile tespit edilecek katsayı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.

(Mülga ikinci fıkra: 1/7/2005-5378/25 md.)

Herhangi bir şekilde bu maddede yazılı miktardan fazla devamlı gelir sağlayan veya sağlaması mümkün olan kimselerin geçim kaynağı var sayılır ve kendilerine aylık bağlanmaz.

Alzheimer Hastalarına Engelli Maaş Bağlanma Süreci

Alzheimer hastalarına engelli maaşı bağlanması için yapılması gereken bazı işlemler vardır. Bunlar;

  • İl ya da ilçe defterdarlıktan sevk alınarak hastaneye gidilir. Buradan sevk alınarak gidildiğinde muayene ücreti ödenmez. Hastanede yüzde 40 ve üzerinde özürlü olduğunuza dair rapor alırsınız. Bu rapor maaşa bağlanmanız için olmazsa olmazlardandır.
  • Kişinin yaşadığı bölgenin mal müdürlüğü, defterdarlık ya da SGK müdürlüklerinden 2022 sayılı kanuna göre hazırlanmış başvuru formunu alıp doldurması gerekir.
  • Alınan engelli raporu ve 2022 sayılı kanuna göre hazırlanmış başvuru forumları ilde bulunan defterdarlık müdürlüğüne teslim edilir.
  • İl ya da ilçe idare kurulu kişi hakkında küçük bir inceleme başlatır. Müracaatı yapılan kişinin gerçekten de bakıma muhtaç olup olmadığı tespit edilir.
  • İl ilçe idare kurulu kişinin gerçekten de bakıma muhtaç bir engelli olduğu kanaatine varırsa belgeleri genel merkeze gönderip kişinin maaşa bağlanmasını onaylar.

Alzheimer Hastaları İçin Evde Bakım Parası

Hem Alzheimerlı hastalara hem de engelli bireylerin hayatlarının idamesini evde yürütecek kişilere Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından aylık net asgari ücret miktarında verilen tutara evde bakım parası denilmektedir. Evde bakım parası Alzheimerlı bireylerin kendisine değil, bakımını üstlenen akrabası, vasisi gibi üçüncü kişilere ödenen bir meblağdır.

Evde Bakım Parası Almanın Şartları Nelerdir?

Alzheimer hastasının evde bakım parası alabilmesi için üç şart gereklidir.
– Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamı esas alınmak suretiyle kendilerine ait veya bakmakla yükümlü olduğu birey sayısına göre kendisine düşen ortalama aylık gelir tutarının, bir aylık net asgari ücret tutarının 2/3’ünden daha az olduğunun bakım raporuyla tespit edilmesi,
– Engelli bireyin heyet raporu veren hastanelerden alacağı özürlü sağlık kurul raporunun ağır engelli kısmında mutlaka “Evet” yazan bir ibare bulunması,
– Engelli bireyin başkasının yardımı olmadan hayatını devam ettiremeyecek şekilde bakıma muhtaç olduğunun bakım heyeti raporuyla tespit edilmesi.

Evde Bakım Parası İçin Nereye Başvurulur?

Alzheimerlı hastanın evde bakım parası alabilmek için engelli bireyin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlüğü’ne veya varsa Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlçe Müdürlükleri’ne başvurulması gerekmektedir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İlçe Müdürlükleri’nin bulunmadığı yerlerde ise Kaymakamlıklara başvuru yapılabilir.

Alzheimerlı Hastaya Vergi İndirimi

Engelli hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan hizmet erbabı, Engelli serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı, basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan, (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) özürlüler yararlanmaktadır.

Gelir vergisi indiriminden yararlanmak isteyen özürlü hizmet erbabı, nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı iş yerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belgeyle birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğü’ne, bağımsız vergi dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne, diğer ilçelerde Mal Müdürlüğü’ne bir dilekçe ile başvurabilir.

Alzheimerlı Hastanın Gelir Vergisi İndiriminden Yararlanmak İçin Hazırlaması Gereken Belgeler

Gelir Vergisi indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracakları belgeler şunlardır:
Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu engelli kişiler için:

  • Ücretlinin çalıştığı iş yerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
  • Engelli kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf
  • Engelli kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
  • Özürlü serbest meslek erbabı için:
  • Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
  • Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
  • Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu engelli kişiler için:
  • Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
  • Engelli kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
  • Engelli kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.

Alzheimerlı Hastanın Sahip Olduğu Konutta Vergi Muafiyeti

5378 Sayılı Engelliler Kanunu’nun 22’inci maddesi buna ilişkin düzenlemeyi içerir.

Madde 22.- 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “gazilerin” ibaresinden sonra gelmek üzere “engellilerin” ibaresi eklenmiştir.
Buna göre; 200 metrekareden küçük tek konutu olan engelliler emlak vergisinden muaftır.

Özel Tüketim Vergisi Ve Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası

H sınıfı sürücü belgesine sahip olan ve özel tertibatlı araç kullanabileceği sağlık kurulu raporu ile belgelenen engelli bireylerin yurt içinden alacakları araçlar için ÖTV muafiyeti uygulanmaktadır.

Aynı muafiyet özel tertibat şartı olmaksızın yüzde 90 ve üzeri engel derecesine sahip olup araç kullanamayacak durumda olan engellilerin yakınları ya da istihdam edilen bir şoför tarafından kullanılmak üzere alınacak araçlar için de uygulanmaktadır.

Engelli kişi adına tescil edilen taşıtlar Motorlu Taşıtlar Vergisi’nden de muaftır. Ancak, Katma Değer Vergisi’nde herhangi bir muafiyet söz konusu değildir. Konuyla ilgili detaylı bilgi ve uygulamayla ilgili olarak vergi dairelerine başvurulması gerekmektedir. (www.gib.gov.tr)

Gümrük Vergisi Muafiyeti

Engelli kişilerin yurt dışından ithal edecekleri özel tertibatlı olan araçlar gümrük vergisinden muaf tutulmuştur. Özel tertibatlı taşıt ithal etmek isteyen engelli kişilerin Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğü’ne başvurmaları gerekmektedir. (www.gumruk.gov.tr)

Katma Değer Vergisi İstisnası

Sadece engelli bireylerin eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamlarında kullanmaları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç (örneğin görme engellilerin kullandıkları baston, yazı makinesi, kabartma klavye; ortopedik engellilerin kullandıkları tekerlekli sandalye, ortez-protez gibi araçlar) ile özel bilgisayar programları KDV’den istisna tutulmuştur. Binek otomobili ve diğer nakil vasıtaları bu istisna kapsamında değildir.

Alzheimerlı Hastalar İçin Diğer İndirimler

Bazı belediye meclislerinde alınan kararlar doğrultusunda engelli ve Alzheimerlı bireyler için toplu taşıma araçlarında (ücretsiz veya indirimli) ve su faturalarında, Devlet Demir yolları tarafından ana hat yolcu trenleriyle yapılacak seyahatlerde, Türk Hava Yolları tarafından tüm iç ve dış hatlarda, Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne ait kruvaziye seferler ve iç hatlarda, şehirler arası otobüs yolculuklarında, cep telefonuyla yapılan görüşmelerde GSM operatörlerinin öngördüğü çeşitli tarifelerden, belirlenen koşulları taşıyan engelli bireylere çeşitli oranlarda indirimler uygulanmaktadır.

Alzheimerlı hastalar milli parklardan, devlet tiyatrolarından, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı ören yerleri ve müzelerden ücretsiz yararlandırılmaktadır.

No Comments

YORUM YAZ